Το μάθημα αποσκοπεί

• Στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με το βασικό σκεπτικό των ποσοτικών και ποιοτικών μεθόδων έρευνας στις σπουδές επικοινωνίας και πολιτισμού
• Στην ανάπτυξη βασικών ικανοτήτων σχεδιασμού εμπειρικής έρευνας έτσι ώστε να υλοποιήσουν βασικές ερευνητικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της διπλωματικής τους εργασίας,
• Στην ανάπτυξη κριτικής ικανότητας όσον αφορά τη δεοντολογική, ηθική και επιστημονική διάσταση της κοινωνικής έρευνας

Θεματικές ενότητες:
• Μεθοδολογικές παραδόσεις: θεωρητικά θεμέλια της ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας στις σπουδές επικοινωνίας και πολιτισμού
• Σχεδιασμός ποσοτικής έρευνας: Μεταβλητές και μέτρηση
• Δειγματοληπτική έρευνα
• Ανάλυση περιεχομένου
• Σχεδιασμός ποιοτικής έρευνας
• Συμμετοχική παρατήρηση
• Συνεντεύξεις βάθους και ομαδικές συνεντεύξεις
• Ανάλυση λόγου
• Οπτικοακουστικές τεχνικές
• Μελέτη περίπτωσης
• Μικτές μέθοδοι

Ενδεικτική Βιβλιογραφία
- Babbie, E. 2011, Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα, Αθήνα: Κριτική
- Robson C. (2007) Η έρευνα του πραγματικού κόσμου. Αθήνα: Gutenberg.
- Wimmer, R. D. and Dominick, J. R., Έρευνα στα ΜΜΕ: εισαγωγή, Αθήνα: Πεδίο (υπό έκδοση)
- Κυριαζή, Νότα (2011), Η Κοινωνιολογική Έρευνα: κριτική επισκόπηση των μεθόδων και τεχνικών, Αθήνα: Πεδίο
- Creswell, J.W., 2009. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches, London: Sage
- Deacon, D. et al., 2007. Researching communications: A practical guide to methods in media and cultural analysis, New York: Bloomsbury
- Hesse-Biber, S. N. & P. Leavy (Eds.) (2004), Handbook of emergent methods. New York: Guilford Press.
- Yin, R. K. 2003, Case study research design and methods (10th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

Η τέχνη του λόγου υπηρετεί τον άνθρωπο στις επικοινωνιακές του ανάγκες αλλά και τον καθορίζει ως έλλογο ον. Είτε με τη γραπτή είτε με την προφορική μορφή παρεμβαίνει στην καθημερινότητα και διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε την ζωή μας σε επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων, κοινωνικών θεσμών και επαγγελματικών αναγκών. Η τέχνη του λόγου απαιτεί έφεση και ικανότητα, συνάμα όμως απαιτεί να μεριμνήσει κανείς για την καλλιέργειά της. Το κρίσιμο μέσο σε αυτή τη διαδικασία επικοινωνίας είναι το «επιχείρημα». Η συγκρότηση του επιχειρήματος και η παρουσίασή του προσδιορίζουν και την πειστικότητά του, δηλαδή την απήχησή του στους αποδέκτες. Δεν αρκεί να έχει κανείς κάτι να πει, σημασία έχει πώς θα το πει. Το περιεχόμενο επηρεάζεται από τον τρόπο. Για την τέχνη του λόγου, και ιδιαίτερα για τους όρους «επιχείρημα» και «πειθώ», μαθαίνουμε πολλά από την ιστορία της ρητορικής, συνάμα όμως υπάρχει μεγάλο πεδίο εφαρμογής στη σημερινή εποχή, κατά την οποία όλες οι μορφές επικοινωνίας (Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, Διαφήμιση, Δημόσιες Σχέσεις, Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης) απαιτούν όλο και περισσότερο την ικανότητα να μπορεί κανείς να πείθει με τη χρήση κατάλληλων επιχειρημάτων.

 

Αξιολόγηση

α) Παρουσίαση ενός βιβλίου.

β) Εργασία 3.000 λέξεων.

Χαρακτηριστικό στοιχείο της συστηματικής μας προσέγγισης των Μέσων αποτελεί η προκείμενη ότι την ίδια στιγμή που τα Μέσα (φυσικά και τεχνικά) καθιστούν κάτι ακουστό, ορατό, αντιληπτό, αναγνώσιμο, απτό κ.α., αποσύρονται από το πεδίο αντίληψής μας και καθίστανται λανθάνοντα. Η λειτουργία τους είναι συνάρτηση της αδιαφάνειάς τους. Η προτεινόμενη θεωρία των Μέσων έχει ως στόχο την ανάδειξη του λανθάνοντος λειτουργικού συστήματος των Μέσων και, ως εκ τούτου, τη θεματοποίηση της αδιαφάνειάς τους, συζητώντας παράλληλα όλες τις υποκειμενικές και κοινωνικές συνέπειες (στις δομές της εξουσίας και της επιθυμίας) της παράδοξης λειτουργίας τους.


Προσφεύγοντας στις φιλοσοφικές παραδόσεις της χαιντεγκεριανής φαινομενολογίας της τεχνικής, της ντεριντιανής αποδόμησης της έννοιας της παρουσίας και της συστημικής θεωρίας και με συνεχή αναφορά στη λακανική ψυχανάλυση, θα ασκηθεί κριτική τόσο στις ανθρωποκεντρικές όσο και στις εργαλειακές θεωρίες των Μέσων.


Ταυτόχρονα θα μας απασχολήσει το θέμα της ιστορικότητας και ενδεχομενικότητας των Μέσων. Έχοντας ως αφετηρία τις ιστορικές μεθόδους της Γενεαλογίας του Νίτσε, της Αρχαιολογίας του Φουκώ, της Ιστορικο-υλιστικής θεωρίας του Μπένγιαμιν αλλά και της Υλικοτεχνολογικής του Κίτλερ, θα εστιάσουμε στις ρήξεις και ασυνέχειες που επιφέρουν στην αισθητηριακή μας αντίληψη τα εκάστοτε νέα μιντιακά «παραδείγματα» και οι αλλαγές τεχνικού προτύπου. Τέλος, έμφαση θα δοθεί στη συγκρότηση της νεωτερικότητας ως της απόλυτα μιντιακής εποχής, ερευνώντας τις συνέπειες αυτής της πανταχού παρουσίας των Μέσων στα πεδία της πολιτικής, της ιστορίας, της τέχνης και, κυρίως, της συγκρότησης συλλογικών και υποκειμενικών μορφών ζωής.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία
- Dirk Baecker, Επικοινωνία, Σμίλη, Αθήνα 2005                                                                                                                                           
- Walter Benjamin, Για το έργο τέχνης - Τρία δοκίμια, Πλέθρον, Αθήνα 2013
- Friedrich Kittler, Ιστορία των μέσων επικοινωνίας, αγγλική εκδοχή, History of communication media 
- Marshall McLuhan, Media – Οι προεκτάσεις του ανθρώπου, Κάλβος, Αθήνα 1992
- Wilem Flusser, Προς το σύμπαν των τεχνικών εικόνων, Σμίλα, Αθήνα 2008

Στο επίκεντρο του μαθήματος βρίσκεται η σχέση ανάμεσα στα Μέσα και τις πολιτικές διαδικασίες την εποχή των δικτύων, του κοινωνικού και πολιτικού κατακερματισμού, της πόλωσης, του Διαδικτύου και των ΜΚΔ. Στη θεωρία γίνεται λόγος για την εποχή της νέας προφορικότητας (προφορική κουλτούρα 4.0), όπου κυριαρχεί το συναίσθημα, και για την υποχώρηση της νεωτερικής κουλτούρας της διαμάχης που επιτρέπει την διατύπωση κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων. Θα αναλυθεί η σχέση ανάμεσα στην δικτυακή δομή του  κοινωνικού και τις ροές των σχέσeων που εξαπλώνονται και συνδέουν το κάθε τί με το κάθε τί άλλο και στην δομή του κυβερνοχώρου, θα εξετασθούν οι κλιμακωτές ροές πληροφοριών, οι ομάδες πολιτικά ομοφρόνων που οδηγούν στην πόλωση και την ενίσχυση των ιδίων μεροληπτικών απόψεων. Έχοντας ως παράδειγμα το βρετανικό δημοψήφισμα για την έξοδο της Μ. Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τις Βρετανικές εκλογές του 2017 θα ασχοληθούμε με τα ακόλουθα θέματα: πραγματική και δικτυωμένη δημόσια σφαίρα, ο ρόλος του κοινωνικοϊστορικού συγκείμενου στην έκβαση των πολιτικών διαδικασιών,  οι επιδράσεις των Μέσων και του Διαδικτύου στους όρους άσκησης πολιτικής και λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, πώς οι διάφορες μορφές Μέσων, δημοσιογραφίας και πολιτικής επικοινωνίας συμβάλλουν στη δημοκρατική συμμετοχή, ο ρόλος των συναισθημάτων στην πολιτική διαδικασία, οι επιδράσεις στην κοινή γνώμη από την οπτικοποίηση και μεσοποίηση της πολιτικής και του δημόσιου λόγου από τα διαδικτυακά Μέσα.

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

 Cass Sunstein, # Republic. . Com, 2001

Νίκος Δεμερτζής,  Πολιτική Επικοινωνία, Αθήνα 2001

Eva Illouz, Saving the Modern Soul, 2008

T.D. Sampson, Virality. Contagion Theory in the Age of Networks, 2012

Το μάθημα περιλαμβάνει μια ανασκόπηση των αλλαγών που τα ψηφιακά μέσα έχουν επιφέρει στις πρακτικές που συνδέονται με την επικοινωνία στο επιστημονικό πεδίο. Από την παραγωγή και τη δημοσίευση, μέχρι την οργάνωση και διάχυση των ερευνητικών δεδομένων και της επιστημονικής γνώσης, οι μεταβολές στους τρόπους με τους οποίους οι επιστήμονες, οι επαγγελματίες των μέσων, οι επιχειρηματίες των συναφών κλάδων, αλλά και οι πολίτες επικοινωνούν, διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο για την έρευνα και την επιστήμη.

Η κατανόηση των διαδικασιών που συνδέονται με την επικοινωνία, όπως αυτές αναπτύσσονται και εξελίσσονται στο πλαίσιο δράσης της κοινότητας των επιστημόνων, με ειδική έμφαση στο ρόλο των μέσων και των αλλαγών που συνεπάγονται στην έρευνα, τις μεθόδους της και την ανάπτυξη των δικτύων επικοινωνίας αποτελεί το γενικό περίγραμμα του μαθήματος. Στα επιμέρους θέματα προβληματισμού εντάσσονται:

  • - η αναγνώριση και η μελέτη των χαρακτηριστικών του νέου τοπίου για την επικοινωνία στο ερευνητικό και επιστημονικό πεδίο
  • - η κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η ανάπτυξη και η διάδοση της χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζει τη διαμόρφωσή του
  • - η συνύπαρξη και η αλληλεπίδραση συμβατικών και ψηφιακών μέσων
  • - η μελέτη ιδιαίτερων στοιχείων, όπως η αμεσότητα και το "άτυπο" ως παραγόντων μεταβολής ή επέκτασης των επικοινωνιακών πρακτικών σε κοινωνικό επίπεδο και
  • - η συζήτηση για τις επιπτώσεις του φαινομένου στην ερευνητική διαδικασία η διερεύνηση στοιχείων της ταυτότητας του ερευνητή και του επιστήμονα στο παγκοσμιοποιημένο ψηφιακό περιβάλλον

Τόσο στο επίπεδο του περιεχομένου, όσο και σε εκείνο της μορφής, η κινηματογραφική εικόνα προσφέρεται στην «ανάγνωση», αναδεικνύοντας την πολυμέρεια αλλά και τη ρευστότητα της ερμηνείας. Στο συγκεκριμένο μάθημα επιχειρείται ο «ρητορικός» εντοπισμός και η μορφολογική ανάλυση της κινηματογραφικής γραφής με κέντρο το «αισθητικό» μήνυμα. Τα παραδείγματα αντλούνται από την ιστορία του κινηματογράφου, καθώς και από το πεδίο του σύγχρονου αμερικανικού κινηματογράφου.


Ενδεικτική Βιβλιογραφία
- Σταματοπούλου Ειρήνη, Θεολογία και μυστικισμός στον σύγχρονο αμερικανικό κινηματογράφο, Αθήνα, Αιγόκερως, 2011.
- Deleuze, Gilles, Κινηματογράφος I – Η εικόνα κίνηση, μτφρ. Μιχάλης Μάτσας, Αθήνα, Νήσος, 2009.
- Deleuze, Gilles, Κινηματογράφος II – Η χρονοεικόνα, μτφρ. Μιχάλης Μάτσας, Αθήνα, Νήσος, 2010.
- Stam, Robert, Εισαγωγή στη θεωρία του κινηματογράφου, μτφρ. Κατερίνα Κακλαμάνη, Αθήνα, Πατάκης, 2004.