Διδάσκων: Διονύσης Καββαθάς

Η εισαγωγή σε μια φιλοσοφική θεώρηση της έννοιας του Μέσου ως στοιχείου που συνήθως διαφεύγει τον έλεγχο της συνείδησής μας είναι ο στόχος αυτού του μαθήματος. Το μάθημα ακολουθεί κυρίως θεωρίες της αποδόμησης (Derrida), της δομικής ψυχανάλυσης (Lacan) και της αναλυτικής του λόγου (Foucault), έχοντας ως μέλημά του την πολυσχιδή προσέγγιση του κόσμου της γνώσης (αλήθεια, νόημα) και της αντίληψης ως ανέκαθεν μεσολαβημένων από τη γραφή, τον αλφαριθμητικό κώδικα ή την εικόνα.

Το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένα επέκεινα των Μέσων θα επαληθευθεί με την εκ του σύνεγγυς ανάγνωση και παρουσίαση ενός βιβλίου από τη φιλοσοφία του Νίτσε: «Η γέννηση της τραγωδίας» από το πνεύμα της μουσικής. Η προτεινόμενη ερμηνεία παρουσιάζει το νεωτερικό έργο τέχνης «μουσικό δράμα» του Βάγκνερ ως οπτικό-ακουστικό φαινόμενο (απολλώνειο-διονυσιακό) που προαναγγέλλει την έλευση των νέων πολυμέσων και το τέλος του μονοπωλίου του «βιβλίου». Το επονομαζόμενο βαγκνερικό «συνολικό έργο τέχνης» δεν μιλά πλέον τη γλώσσα της εγγράμματης κουλτούρας, αλλά εγγράφεται ασυνείδητα μέσω της ρητορικής της εικόνας και του ήχου απευθείας στο νευρικό σύστημα του παραλήπτη, εγκαινιάζοντας με αυτό τον τρόπο ό,τι σήμερα αποκαλείται μουσική ροκ- κουλτούρα. Το σεμινάριο εξετάζει μοντέρνες στρατηγικές ανατροπής της κυριαρχίας του λόγου (γλώσσας) επί των άλλων Μέσων, ήτοι δυνατότητες αντιστροφής του πλατωνισμού.

 

Βιβλιογραφία

  • Nietzsche, H γέννηση της τραγωδίας, εκδ. Εστία, 2009.
  • Sarah Kofman, Ο Νίτσε και η μεταφορά, εκδ. Σμίλη, 2008
  • Adorno, Φιλοσοφία της Νέας Μουσικής, εκδ. Νήσος, 2012
  • Philippe Lacoue-Labarthe, musica ficta (figures de Wagner), 1991
  • Friedrich Kittler, Musik und Mathematik I, Fink 2006

Διδάσκουσα: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μαρία Κακαβούλια

Το μάθημα είναι εισαγωγικό και δίνει μια πρώτη, μη τεχνική, προσέγγιση στη μελέτη της σχέσης επικοινωνίας και γλώσσας, μιας άρρηκτης σχέσης, τις όψεις της οποίας διερευνά ακροθιγώς. Τα θέματα που μας απασχολούν αφορούν πεδία όπως: γλώσσα και εγκέφαλος, γλώσσα και ενσυναίσθηση, γλώσσα και ομιλία, κίνηση/ χορός, η διαμάχη για την γλώσσα (φύση / πολιτισμός), ορισμός/-οί της γλώσσας, η γλώσσα ως σύστημα σημείων, παραγωγή και κατανόηση της γλώσσας, οι επικοινωνιακές λειτουργίες της γλώσσας, γλωσσική επικοινωνία και η θεωρία του Roman Jakobson, το διαξονικό σύστημα για τη γλώσσα, παραδειγματικές και συνταγματικές σχέσεις, μεταφορά και μετωνυμία. Η χρήση ποικιλίας μέσων (βίντεο, παρουσιάσεις PPT, κ.ά.) καθώς και πειραματικών διαδικασιών στην εκπαιδευτική διαδικασία, κρίνεται απαραίτητη για την περαιτέρω εμπέδωση από τους φοιτητές των εννοιών και του γνωστικόυ περιεχομένου του μαθήματος. Το μάθημα αυτό απευθύνεται σε όλους τους φοιτητές· συνδυάζει θεωρία και ανάλυση των επικοινωνιακών λειτουργιών της γλώσσας, ενώ χρησιμοποιεί παραδείγματα από ποικιλία χρήσεων της γλώσσας σε διαφορετικά συμφραζόμενα επικοινωνίας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

  • Jakobson R. 1998. Δοκίμια για την γλώσσα της λογοτεχνίας. Eισ., μεταφρ. A.Mπερλής, Aθήνα: Eστία
  • Κακαβούλια Μ. 2004. Μορφές & Λέξεις στο έργο της Ελένης Βακαλό. Αθήνα: Νεφέλη.
  • Saussure F. de. 1979. Μαθήματα γενικής γλωσσολογίας. Μετάφραση – πρόλογος Φ. Δ. Αποστολόπουλου. Αθήνα: Παπαζήσης.